من و چند نفر دیگر از جماعت دیوانگان!

ما این مدت یک چنین جاهایی بودیم!

پی‌نوشت:
متاسفانه این بیست روز به اینترنت دست‌رسی نداشتم. ممنونم از همه‌ی دوستانی که پی‌گیر حالم شده بودند و شرمنده‌ام که قبل از سفر به علت کار و درگیری زیاد و یک‌دفعه‌ای پیش‌آمدن همه چیز، فرصت نکردم این‌جا بنویسم که برای مدتی نیستم و به همین خاطر باعث نگرانی عده‌ای شدم. خیال‌تان راحت، حکایت من، حکایت بادمجان بم است!

برای شنیدن: اگر از علاقه‌مندان شنیدن موسیقی آرام و کلاسیک هستید، آلبوم «تاریکی زیبا» به آهنگ‌سازی و نوازندگی مهدی وجدانی انتخاب بسیار مناسبی است. این آلبوم شامل ده قطعه بدون کلام برای گیتار به نام‌های «تاريكی زيبا»، «پيچك»، «پرسه‌های بی‌تو»، «آرانخوئز»، «لحظات بارانی»، «عاشقانه‌ها»، «افق»، «هميشه با من بمان»، «بيابان» و«چشمان سياه» است كه در سه قطعه مهدی شريفی به عنوان نوازنده‌ی گيتار آگوستيك در كنار وجدانی حضور داشته و بقیه‌ی قطعات تك‌نوازی است. تاریکی زیبا آلبوم محبوب این روزهای من است که مدام توی ماشین آن را می‌شنوم.

برای خواندن: «پیله و پروانه» نوشته‌ی ژان دومینیک بوبی، سردبیر فرانسوی مجله‌ی Elle که پس از یک حمله‌ی مغزی شدید، به‌طور کامل فلج می‌شود و حتی توانایی حرف‌زدن را از دست می‌دهد و فقط می‌تواند پلک چپش را حرکت دهد و این کتاب فوق‌العاده را در همین شرایط نوشته است. کتابی که فیلم بسیار خوب Le Scaphandre et le papillon سال گذشته از روی آن ساخته شده است و به قول ادمونت وایت با خواندن این کتاب دوباره می‌توان عاشق زندگی شد. این کتاب با دو ترجمه‌ی مختلف در ایران به چاپ رسیده است، که چاپ دوم نسخه‌ی نشر چشمه با ترجمه‌ی فریبا تنباکوچی و میچکا سرمدی هم‌اکنون در بازار موجود است.

جمعیت نپال بیش از بیست و هفت میلیون نفر است و پای‌تخت آن؛ کاتماندو؛ کثیف‌ترین، فقیرترین، بی‌ در و پیکرترین و شلوغ‌ترین پای‌تختی است که تا به حال دیده‌ام. در کاتماندو به طور متوسط روزی هشت ساعت برق می‌رود و اوضاع در بقیه‌ی مناطق به مراتب بدتر است. نود درصد نپالی‌ها هندو و پنج درصد بودیست هستند.

طبیعت نپال اما فوق‌العاده است. مناطق طبیعی محافظت‌شده‌ی زیادی در نپال وجود دارد و انواع تفریحات و فعالیت‌های مرتبط با طبیعت در نپال وجود دارد. نپال پر از توریست طبیعت‌گرد خارجی است. از کوه‌نوردان حرفه‌ای، تا علاقه‌مندان به قایق‌رانی در آب‌های خروشان، بانجی‌جامپرهای حرفه‌ای، علاقه‌مندان به حیات‌وحش و دوست‌دارن پاراگلایدینگ و ...

سفر به نپال تجربه‌ی بسیار خوبی است برای کسانی که می‌خواهند برای مدتی از زندگی شهری فاصله بگیرند. برخی از تصاویری را که از نپال گرفته‌ام را در دو بخش در این‌جا قرار می‌دهم. برای دیدن تصاویر با اندازه‌ی بزرگ‌تر می‌توانید روی آن‌ها کلیک کنید.

فرودگاه. تیم ملی. هم سفرها. نیک‌بخت. جباری. دایی. آب‌میوه. بحرین. معطلی. هفت‌سین. ای ایران. معطلی. پرواز. کاتماندو. کثیف. شلوغ. بوق. بوق. بوق. چیتوان. رودخانه. قایق. کروکودیل. کانو. سقوط در آب. فیل. جنگل. میمون. فیل. کرگدن. جنگل. جشن. رنگ. پخارا. دریاچه. رشته کوه آناپورنا. تبتی‌ها. پاراگلایدینگ. باران. سینگینگ باول. توریست. آب‌شار. صبح زود. رودخانه‌ی تریسولی. رفتینگ. پاره‌شدن قایق بادی. آل فوروارد. گیرکردن ماشین در ماسه. ناگارکات. زیبا. طلوع خورشید. هیمالیا. طبیعت. اورست. روستا. باختاپور. فقر. قدمت. پاتان. دست‌فروش. گود پرایس فور یو. معبد هندو. سوزاندن مرده. گاو. میمون. آدم. معبد بودا. اُم. معبد میمون‌ها. فرودگاه. پرواز. خانه.

این تعداد رای به معنای آن است که به احتمال فراوان در حال حاضر نیز اصول‌گرایان با همه‌ی سازمان‌دهی و برنامه‌ریزی‌شان، بیش از یک میلیون رای در تهران نخواهند داشت. (بدیهی است در دوره‌ی هفتم، اصول‌گرایان با تمام توان‌شان در انتخابات شرکت کرده بودند و بعید می‌دانم تعداد هواداران‌شان در این مدت بیش از ده درصد رشد کرده باشد.)

1ـ دموکراسی یک شبه و یک ساله به دست نمی‌آید. اصلاحات فرایندی تدریجی است. تاریخ کشورمان را تا به حال خوانده‌اید؟ اگر خوانده باشید، حتماً می‌دانید از حدود صد سال پیش که اولین جرقه‌های اصلاحات، آزادی‌خواهی و دموکراسی‌خواهی هم‌زمان با انقلاب مشروطه در ایران شکل گرفت، تا به امروز که حدود سه دهه از انقلاب سال 57 ایران می‌گذرد، بیش‌تر تلاش‌ها در این زمینه با شکست مواجه شده است.

درست که در برهه‌هایی از این تاریخ (سال‌های ابتدایی انقلاب مشروطه، دوره‌ی مصدق، دولت بازرگان و ریاست‌جمهوری خاتمی) گام‌هایی به سوی آزادی برداشته شد و نخبگان، روشن‌فکران و عامه‌ی مردم سرمست از چشم‌انداز رسیدن به آزادی و جامعه‌ی مدنی حتی کار را تمام شده دانستند، اما سرخوردگی ناشی از به سرانجام نرسیدن این تلاش‌ها باعث شد که جنبش اصلاحات حتی دچار عقب‌گرد شود.

مشکل بیش‌تر ما این است که همه چیز را سریع می‌خواهیم و ذات اصلاحات این‌گونه نیست و پروسه‌ی زمان‌بری دارد، حواس‌مان هم به تاریخ سرتاسر از استبدادمان و قدرت سنت و فرهنگ ریشه‌داری که این استبداد ایجاد کرده نیست. بنابراین با اولین شکست‌ها و مواجهه با مشکلات فراوان این راه به کل ناامید و افسرده می‌شویم و خود را کنار می‌کشیم.

نیست شبی که تا سحر
خون نفشانم از بصر
زآن که غم فراق تو
کرده خراب کار دل

فکر کنم اگر یک مدت دیگر با این روند ادامه دهم، احتمالاً یک جور درجه‌بندی (مثل درجه‌بندی‌های فیلم‌های سینمایی) برای عناوین پست‌های بلاگستان به شرح زیر به وجود آید:

ـ این نوشته را اگر عطا خواست می‌تواند بخواند، اشکال ندارد!
ـ به‌تر است این نوشته را عطا نخواند، حالا خود داند.
ـ این نوشته را عطا می‌تواند با هم‌راهی والدینش یا یک آدم موجه بخواند.
ـ این نوشته را اگر عطا خواند و سکته کرد، ما مسئولیتی نمی‌پذیریم.
ـ این نوشته را عطا از ساعت 18 به بعد نخواند!
ـ این یکی نوشته را که عطا اصلاً نخواند.

پی‌نوشت جدی:
جناب آقای عطا خان! خودت که دلیل ناراحتی‌ها، عصبی‌شدن‌ها و سریع جوش‌آوردن‌های این روزهایت را که می‌دانی. چرا بی‌خود و بی‌جهت به مردم گیر می‌دهی و پاچه می‌گیری؟

متاسفانه گاهی وقت‌ها می‌توانم به اندازه‌ی یک دختربچه‌ی چهارده ساله رمانتیک شوم و رویاپردازی ‌کنم. الان هم فکر کنم دچار یک چنین وضعیتی شده‌ام. دلم گرفته و این تنهایی لعنتی هم که خیلی قلمبه شده ...

×××

صغیر و کبیر فرض‌شان این است که من بدون کتاب سر توالت نمی‌روم! و درست هم فکر می‌کنند. به‌نظرم خیلی جای فوق‌العاده‌ای است توالت (علی‌الخصوص ورسیون فرنگی‌‌اش) برای کتاب‌خواندن و اگر از این لذت بزرگ تا به حال بی‌بهره بوده‌اید، امتحان کنید که بزرگان فرموده‌اند غفلت موجب پشیمانی است.

البته ناگفته نماند هر کتابی را هم نمی‌شود سر مستراح! خواند. بعضی‌ کتاب‌ها ممکن است خیلی سنگین باشند و باعث شوند آدم، حسابی یُبس (دیکته‌اش درست است؟) شود (تصور کن مثلاً یکی بنسیند سر توالت هایدگر بخواند. بی‌چاره است طرف!) بعضی‌شان هم از فرط دم‌دستی‌بودن ممکن است خواننده را (رویم به دیوار) به ترتر بیاندازند.

به همین خاطر من یک اصطلاحی درست کرده‌ام به نام «کتاب‌های توالتی» که این کته‌گُری! کتاب‌هایی را در بر می‌گیرد که می‌شود به راحتی آن‌ها را در توالت خواند. در همین راستا چنین دیالوگ‌هایی بین من و دوستان این‌کاره‌ام! زیاد رد و بدل می‌شود: «ایدئولوژی نهضت مشروطیت هیچ‌رقمه توالتی نیست.» یا این‌که: «بادبادک‌باز آخر توالتیه!»

در تاریکی
نمی‌توانستند ببینند
چه کسی
فاتح شد

لنگستون هیوز

واقعیتش این بود که فکر نمی‌کردم «جونو» فیلم چندان خوبی باشد. به‌خصوص که توی همین بلاگستان چندتایی نقد منفی و در به‌ترین شرایط خنثی درباره‌اش خوانده بودم، اما تماشای «جونو» سر ذوقم آورد؛ فیلم شسته‌رفته‌ی خوش‌ساختی که چاشنی ظریفی از طنز نیز به هم‌راه دارد. ادبیات تین‌ایجری جونو و حاضرجوابی‌های او و پدرش در این فیلم فوق‌العاده است.

فکر می‌کنم بیش‌تر فیلم‌های مهم امسال را دیده باشم. «تاوان»، «جایی برای پیرمردها نیست»، «بادبادک‌باز»، «وعده‌های شرقی»، «مایکل کلایتون»، «پرسپولیس»، «چهار ماه و سه هفته و دو روز» و همین «جونو». در این میان برخلاف خیلی‌ها از «تاوان» و «جایی برای پیرمردها» چندان خوشم نیامد و به‌نظرم بیش تر از ارزش‌شان در مورد آن‌ها تبلیغات شده است. ( احتمالاً به‌ِ زودی یک یادداشت همین‌جا منتشر می‌کنم با عنوان"چرا «جایی برای پیرمردها» فیلم خوبی نیست.") «بادبادک‌باز»، «وعده‌های شرقی» و «مایکل کلایتون» فیلم‌های بدی نبودند، «پرسپولیس» و «جونو» را زیاد دوست داشتم و «چهار ماه و سه هفته و دو روز» به‌نظرم عالی بود. خود خود سینما.

راستی کسی خبر دارد این خانم الن پیج برای فیلم «جونو» واقعاً حامله شده یا نه؟ به‌نظر من که خیلی خوب از پس نقشش درآمده (مثلاً نگاه کنید به صحنه‌ی گریه‌اش در ماشین) و اگر احیاناً اسکار بگیرد یک‌جورهایی حقش است. آهان یک چیز دیگر! اگر کسی فیلم‌های «اتاقک غواصی و پروانه» و «خون به پا خواهد شد» را دارد، بدهد من هم ببینم. یک در دنیا صد در آخرت دعایش می‌کنم.

پی‌نوشت:
1) یادداشت راجر ایبرت؛ منتقد مشهور آمریکایی؛ درباره‌ی «جونو»
2) یک یادداشت کوتاه نوشته‌ام درباره‌ی «ماچیسمو» که امروز در روزنامه‌ی کارگزاران چاپ شد. اگر دوست داشتید، یک نگاه بیندازید.
3) با این دو بیت از مولوی این روزها دارم زندگی می‌کنم:
آمده‌ام که سر نهم٬ عشق ترا به سر برم
ور تو بگوییم که نی٬ نی شکنم٬ شکر برم
اوست نشسته در نظر٬ من به کجا نظر کنم؟
اوست گرفته شهر دل٬ من به کجا سفر برم؟

البته بعد که شاعر کارهایش را شرح می‌دهد، قشنگ متوجه می‌شویم چه‌قدر رفتارش عادی بوده است. مثلاًً:

‌حس می‌کنم از روزهای پیش
قدری بیش‌تر
این روزها را دوست می‌دارم
گاهی
- از تو چه پنهان -
با سنگ‌ها آواز می‌خوانم
...
حس می‌کنم گاهی کمی کم‌تر
گاهی شدیداً بیش‌تر هستم

البته این‌ها چیزی نیست! بعد که تعریف می‌کند، دیشب چه‌کار کرده، جریان جالب‌تر می‌شود:

اول نشستم خوب
جوراب‌هایم را اتو کردم
تنها - حدود هفت فرسخ - در اتاقم راه رفتم
با کفش‌هایم گفتگو کردم
...
جای شما خالی! یک لقمه از حجم سفید ابرهای ترد
یک پاره از مهتاب خوردم
دیشب پس از سی سال فهمیدم
که رنگ چشمانم کمی میشی است

در جست‌‌جوی زمان ازدست‌رفته که خواندنش عذاب است به معنای واقعی کلمه. فکر نکنم هیچ‌وقت بتوانم این کتاب را و در کل پروست را بخوانم.

جنگ و صلح و آنا کارنینا، بس که ریلکس است این آقای تولستوی و کش می‌دهد همه چیز را. البته آنا کارنینا را در برنامه‌هایم گذاشته‌ام که حتماً تمامش کنم.

برادران کارامازوف که با وجودت ارادت فراوانم به داستایوفسکی عزیز، متاسفانه تا به حال نیمه‌کاره مانده است.

بیش‌تر کارهای ویرجینیا ولف از جمله، به سوی فانوس دریایی، سال‌ها، اتاقی از آن خود. (خانم دالووی را بالاخره خواندم!)

غرور و تعصب جین آستین که خودم هم می‌دانم زشت است این را تمام نکرده‌ام!

خانه‌ی ادریسی‌های غزاله علی‌زاده که هر چه زور زدم من را نگرفت که تمامش کنم و متاسف هم نیستم. همین‌طور است درباره‌ی دل دلداگی مندنی‌پور که ان را هم فقط جلد اولش را خواندم و الان یادم امد که وضعیتم درباره‌ی آتش بدون دود ابراهیمی هم همین‌طور است.

و البته این‌ها کتاب‌های شناخته‌شده‌تر بودند وگرنه کتاب نخوانده‌ی که زیاد دارم متاسفانه!

اما می‌خواهم درباره‌ی چند کتاب که ابتدا نیمه‌کاره گذاشتم‌شان و بعد که تمام‌شان کردم دیدم عجب اشتباهی کرده بودم و بعد از خواندن‌شان حظ فوق العاده‌ای بردم و لذتی بی‌حساب:

اول از همه خداحافظ گری کوپر نوشته‌ی رومن گاری که عالی بود.
شبی از شب‌های زمستان مسافری نوشته ی کالوینو
خشم و هیاهوی فاکنر
آینه‌های دردار گل‌شیری که نثر بی‌نظیری دارد.
و بالاخره بازمانده‌ی روز کازوئو ایشی‌گورو که سخت شیفته‌اش شدم.

اما من دوست دارم جواب این آدم‌ها را در پاسخ به این سوال بدانم:
پرستو، کتی، حمیدرضا، لیلی، مریم، آیدا و علی‌رضا